Ertuğrul Şengünalp, Devdahlığın Son Temsilcisi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın takdimiyle "Yaşayan İnsan Hazineleri" ödülünü kazanan Bursalı devdah ustası Ertuğrul Şengünalp, 680 yıllık devdahlık mesleğinin son temsilcisi olarak hayatına devam ediyor.
Osmangazi'de Bir Usta
Osmangazi ilçesinin Muradiye Mahallesi’nde, Osmanlı döneminden günümüze kadar gelen devdahlık sanatı, 60 yaşındaki usta Ertuğrul Şengünalp’in tecrübeleriyle can buluyor. Çocuk yaşta başladığı bu zorlu sanat dalında tam 53 yıldır aralıksız olarak çalışan Şengünalp, her gün kilometrelerce koşarak ipek iplik üretiyor.
Devdahlığın Zorluğu
Devdahlık, tamamen insan gücüne dayalı yöntemlerle ham ipeğin ipliğe dönüştürüldüğü, bugün ise dünya genelinde neredeyse unutulmuş bir zanaat olarak biliniyor. Şengünalp, "Bu sanat, dev gibi güçlü insanların sürekli hareket ederek üretim yaptığı bir iştir. Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil,” diyerek mesleğin zorluğuna dikkat çekiyor.
Başlangıç Hikayesi
Şengünalp, devdahlıkla 7 yaşında babasıyla birlikte çalışmaya başlayarak tanıştı. İlk günlerinde, "Boyum tezgâha yetmiyordu. Altıma gazoz kasaları koyup tahta yerleştirdik. Babam ‘Hadi oğlum’ diyerek beni bu sanatın içine soktu,” diyor.
İplik Üretim Süreci
Günümüzde hâlâ aynı tezgâhın başında çalışmalarına devam eden Şengünalp, ipliklerin zeytinyağlı sabunlarla kazanlarda kaynatılarak temizlendiğini belirtiyor. İpliklerin doğal rengine ulaşması için yaklaşık iki saat kaynatılması gerektiğini ekliyor.
Bursa'dan Japonya'ya
Devdahlık sanatı, teknoloji karşısında kaybolsa da Şengünalp’in ürettiği iplikler yurtdışında da talep görüyor. Özellikle Japonya'da, bu iplikler geleneksel el sanatlarında kullanılmakta. Şengünalp, "Japonların ‘İnoye’ adını verdikleri çalışmalarda bizim ipliklerimiz yer alıyor. Bu, emeğin sınır tanımadığını gösteriyor," şeklinde konuşuyor.
Ödül ve Duygular
Ertuğrul Şengünalp, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından İstanbul’daki çeşitli fuarlarda Bursa’yı temsil eden bir sanatçı olarak, ödülünü Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın elinden almaktan duyduğu mutluluğu şu sözlerle ifade etti: "Bu tarif edilemez bir duyguydu. Ama şunu özellikle söylüyorum: Bu ödülü ben almadım; Bursa aldı. Bursa ipekçiliği kazandı."
Gelecek İçin Destek Çağrısı
Yeni nesillere devdahlık sanatını aktarmak isteyen Şengünalp, bu sanatın yaşaması için destek çağrısında bulundu. "Ben bıraktığımda bu sanatı sürdürecek kimse yok. Destek olmazsa 680 yıllık bir miras benimle birlikte yok olacak," diyerek endişelerini dile getirdi.
Ayrıca kendisine destek veren Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’a teşekkür eden Şengünalp, "Bu sanatın yaşaması Bursa için çok önemli," vurgusunda bulundu.
DEVDÂHLIK; HAM İPEĞİN, TAMAMEN İNSAN GÜCÜNE DAYALI YÖNTEMLERLE İPLİĞE DÖNÜŞTÜRÜLDÜĞÜ, BUGÜN DÜNYADA NEREDEYSE KAYBOLMUŞ BİR EL SANATI OLARAK BİLİNİYOR. ŞENGÜNALP, "BU SANAT DEV GİBİ GÜÇLÜ İNSANLARIN, DAHTA KOŞAR GİBİ SÜREKLİ HAREKET EDEREK ÜRETİM YAPTIĞI BİR İŞTİR. GÜNDE 15 İLA 20 KİLOMETRE KOŞMADAN İPLİK ÜRETMEK MÜMKÜN DEĞİL" SÖZLERİYLE MESLEĞİN ZORLUĞUNU ANLATIYOR. GÖKÇİN ÖDÜL/BURSA-İHA
