Eskişehir Türk Ocağı’nda Nüfus Mübadelesi Anlatıldı
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü'nden Prof. Dr. Volkan Marttin, Türk Ocağı’nın "Perşembe Sohbetleri" etkinliği çerçevesinde "İmparatorluk’tan Ulus Devlete Geçişin Sancılı Mirası: Nüfus Mübadelesi" başlıklı bir konuşma yaptı.
Mübadelenin Kapsamı ve Önemi
Prof. Dr. Marttin, konuşmasında mübadelenin, Türkiye ile Balkan ülkeleri arasındaki kitlesel nüfus değişimini yansıttığını vurguladı. Bu sürecin sadece 1923 Türk-Yunan Mübadelesi ile sınırlı olmadığını, aynı zamanda 1913 İstanbul Antlaşması ile Osmanlı ile Bulgaristan arasında gerçekleşen mübadelelerin de önemli bir yer tuttuğunu ifade etti.
Lozan Barış Antlaşması ve Zorunlu Göç
Marttin, ayrıca 1923’te gerçekleşen Türk-Yunan Mübadelesine yönelik önemli verileri paylaştı. Lozan Barış Antlaşması'nın ek protokolü gereğince Türkiye ve Yunanistan’ın kendi vatandaşlarını din esasına dayalı olarak zorunlu göçe tabi tutma kararını aldığını hatırlattı. Bu süreçte Anadolu’dan **1.200.000** Ortodoks Hristiyan’ın Yunanistan’a, Yunanistan’dan ise **500.000** Müslüman Türk’ün Türkiye’ye göç etmek zorunda kaldığını açıkladı. Bu uygulamanın İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri için geçerli olmadığını belirtti.
Yeni Kurulan Cumhuriyet ve İskân Politikası
Yeni tam anlamıyla kurulan Cumhuriyet’in bu büyük nüfus hareketini düzenlemek amacıyla **13 Ekim 1923**’te "Mübadele, İmar ve İskân Vekâleti"ni kurduğunu belirten Marttin, mübadil ailelerin Samsun, Adana, Balıkesir, İzmir ve Manisa gibi illere yerleştiğini ifade etti. Konuşmasında, mübadillerin geride bıraktıkları mülklerin tazminat sorunları ile ilişkili sürecin yıllar alarak, ancak **1930** yılında imzalanan Ankara Sözleşmesi ile çözüme kavuşturulduğunu belirtti.
Mübadelenin Sosyal ve Ekonomik Etkileri
Prof. Dr. Marttin, mübadelenin sosyal ve ekonomik etkilerini de ele alarak, Türkiye’ye gelen göçmenlerin büyük çoğunluğunun tarım sektöründe olmasının tarımsal işgücüne katkı sağladığını, giden Rum nüfusun ise sanayi ve zanaat alanında yarattığı boşluğun uzun süre doldurulamadığını ifade etti. Konuşmasının sonunda, mübadelenin her iki toplumda yaşattığı derin yaralara rağmen dönemin koşullarında bu uygulamanın kaçınılmaz olduğunu vurguladı. Bir Rum mübadilin yıllar sonra söylediklerini anımsattı: "Atatürk ve Venizelos iyi yaptı. Yoksa şimdi Bosna gibi olabilirdik. Bir yerden patlak verirdi."
Konuşmanın ardından, Eskişehir Türk Ocağı tarafından Prof. Dr. Volkan Marttin’e bir şükran beratı takdim edildi.
PROF. DR. VOLKAN MARTTİN, ESKİŞEHİR TÜRK OCAĞI’NIN GELENEKSELLEŞEN "PERŞEMBE SOHBETLERİ" KAPSAMINDA YAPTIĞI "İMPARATORLUK’TAN ULUS DEVLETE GEÇİŞİN SANCILI MİRASI: NÜFUS MÜBADELESİ" BAŞLIKLI KONUŞMASINDA, ZORUNLU GÖÇÜN HUKUKİ, TARİHİ VE SOSYAL BOYUTLARINI DİNLEYİCİLERLE PAYLAŞTI.
