Yemek Deneyiminin Şifresi: Tabak Tasarımı
Yemeğin tadı. Sadece kullanılan malzemelerle değil, aynı zamanda tabağın rengi, dokusu, formu ve ağırlığı ile de yakından ilişkilidir. Yaşar Üniversitesi Endüstriyel Tasarım Bölümü’nden Doç. Dr. Selin Gençtürk’ün öncülüğünde yürütülen bir araştırma, gastronomide çoklu duyusal tasarımın yemek deneyimine etkilerini bilimsel olarak ortaya koydu.
Araştırmanın Detayları
Doç. Dr. Selin Gençtürk, Prof. Efe Türkel ve Yaşar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü öğrencisi Gözde Ecem Atıcı, Türkiye’nin farklı şehirlerindeki füzyon mutfak şefleri ve seramik tasarımcılarıyla kapsamlı görüşmeler gerçekleştirdi. Araştırma, tabakların yalnızca bir sunum unsuru değil, aynı zamanda lezzet algısında belirleyici bir rol oynadığını ortaya koydu.
Gastronomi ve Tasarım Arasında Yeni Bir Köprü
Bu çalışma, Türkiye'de bu kapsamda gerçekleştirilen ilk detaylı araştırma olma özelliğini taşıyor ve gastronomi ile tasarım alanlarına yeni bir bakış açısı sunuyor. Doç. Dr. Gençtürk, "Yemek deneyimi artık çoklu duyusal bir tasarım meselesi. Bu araştırma ile tabakların lezzeti nasıl etkilediğini inceleyerek gastronomi ile endüstriyel tasarım arasında güçlü bir ilişki kurduk" dedi.
Duyusal Tasarımın Önemi
Farklı kültürlerin bir araya geldiği füzyon mutfakların dünya genelinde yükselmesini vurgulayan Gençtürk, şöyle ifade etti: "Füzyon mutfak, duyusal tasarımı zorunlu hale getiriyor. İyi bir yemeği öne çıkaran şey sadece tat değil; tabakla, atmosferle ve malzemeyle oluşturulan bütüncül deneyimdir. Şefler, yemeğin estetiğini ve psikolojik etkilerini de düşünmek durumunda."
Yemeğin Algılanması
Bu çalışmada yer alan şeflerin tamamı, yemeğin algılanan lezzetinin yalnızca teknik ve malzemelerle sınırlı olmadığını belirtti. Katılımcılardan biri, "Yemeğin sadece yüzde 30’u tat, geri kalan yüzde 70’i mekân, tabak, ışık ve atmosferden oluşuyor" diyerek tabak tasarımının deneyim üzerindeki etkisini vurguladı.
Tabakların Algı Üzerindeki Etkisi
Araştırma sonuçları gösteriyor ki beyaz ve yuvarlak tabaklar, tatlılık algısını artırırken, siyah tabaklar yemeği daha az tatlı ve yoğun olarak hissettiriyor. Ayrıca, mat tabaklar sosyal medyada estetik olarak daha fazla ilgi görüyor. Tabak dokusunun yiyeceğin algılanan kıtırlık ve yumuşaklığını etkileyen bir faktör olduğu da ortaya çıkarken, ağır tabaklar kalite algısını artırmakta fakat servis personelini olumsuz etkileyebilmektedir.
DOÇ. DR. SELİN GENÇTÜRK VE PROF. EFE TÜRKEL
